بلكه دانشمندان مادى تكوّن بدوى و پيدايش نخستين جهان را معلول برخورد حركتهاى سرزدهء گروه اتم مىدانند كه در فضا سرگرم شناورى بوده و به واسطهء تصادم ، همديگر را نگاه داشته و كراتى به وجود آورده و با تركيبات گوناگون ، خواص و آثارى راه انداخته‌اند در حالى كه براى پيدايش اين صورتها به جز ماده ، علتى در كار نبوده . و اما مواردى كه علت فاعلى و مادى هر دو وجود دارند ( موارد عمل و عكس العمل ) در آنها نيز به حسب حقيقت ، چون هر دو - يعنى فاعل و منفعل - داراى اثر هستند ، مانند پدر و مادر ، هر دو علت مادى مىباشند اگر چه فرقى در راه